Hoe stapt je af van fossiele brandstoffen?

Europa wil vanaf 2040 stoppen met verwarmen op louter fossiele brandstoffen, zoals aardgas of stookolie. De EU-lidstaten – ook België – nemen daarom beleidsmaatregelen om die overstap mogelijk te maken. Deze maatregelen kunnen bestaan uit verplichtingen en stimulansen en komen in het nationaal renovatieplan.  

Op dit moment zijn in Vlaanderen nog geen exacte maatregelen vastgelegd om deze doelstelling te realiseren.  

Meer informatie volgt zodra de Vlaamse regelgeving concreter wordt. Als je nu voor een nieuw verwarmingstoestel kiest, hou er dan rekening mee dat een ketel op louter fossiele brandstoffen op termijn niet meer zal toegelaten zijn. Als je nog niet voor de keuze staat, kun je jouw woning in tussentijd al warmtepompklaar maken.  

Heb je onlangs een nieuwe gasketel laten installeren? Dan mag je die gewoon blijven gebruiken. Je kan je voorbereiden op hogere prijzen voor fossiele brandstoffen door jouw gasgebruik stap voor stap te verlagen. Enkele mogelijkheden: 

• Monitor jouw energiegebruik

Een eerste stap in het verminderen van het verbruik van fossiele brandstoffen is het meten ervan en bij te sturen waar mogelijk.

• Isoleer extra 

Is jouw woning nog niet klaar voor een warmtepomp? Met extra isolatie verminder je meteen jouw gasgebruik. Via de tool ‘Is mijn woning warmtepompklaar?’ kun je dit nagaan. 

• Plaats een warmtepompboiler 

Die maakt warm water zonder gas, waardoor jouw gasketel minder hoeft te draaien, het ganse jaar door.  

• Ga voor een hybride oplossing voor verwarming 

Een lucht-lucht-warmtepomp kan jouw woning koelen tijdens de zomer (bij voorkeur in combinatie met zonnepanelen) én verwarmen in het tussenseizoen. Of plaats een hybride warmtepomp naast jouw gasketel, en laat het verwarmen tijdens het tussenseizoen aan het warmtepompgedeelte over. Zo gebruikt je de gasketel minder. 

Met deze ingrepen maak je jouw woning toekomstbestendig en daalt jouw energiefactuur. Ook voor een volgende eigenaar is dat interessant. Dat maakt jouw woning meer waard op de woningmarkt.  

Ook in een appartementsgebouw zijn er mogelijkheden om over te stappen naar een duurzaam verwarmingssysteem, zoals een warmtepomp. De oplossing hangt af van de huidige situatie (verwarmingsinstallatie en isolatiegraad): 

• Verwarmt elk appartement met een individuele gasketel? Dan kan een overstap naar een individuele lucht-waterwarmtepomp, een individuele lucht-luchtwarmtepomp, of een hybride systeem een optie zijn.  
• Is er een collectieve verwarmingsinstallatie? Dan biedt een collectieve warmtepomp vaak meer voordelen, zeker voor grotere gebouwen (vanaf 15 wooneenheden). Dat is doorgaans goedkoper in investering per appartement. Er zijn verschillende technische opties, zoals: 
• Geothermie (als er voldoende ruimte rondom het gebouw is) 
• Luchtwaterwarmtepomp met één buitenunit op het dak of in de publieke ruimte.  
• Verwarm je nu elektrisch (bv. via accumulatie)? Dan is verwarmen met een warmtepomp meteen 3 tot 4 keer goedkoper in gebruik.

Houtverbranding veroorzaakt luchtvervuiling, vooral fijn stof. Daarom moedigt de Vlaamse overheid houtverbranding niet aan als verwarmingsoptie.  

Vlaanderen zet al jaren in op toekomstgerichte alternatieven zoals warmtepompen en warmtenetten, die duurzaam, energiezuinig en beter voor de luchtkwaliteit zijn. Meer info daarover: Naar woningverwarming met warmtepomp of warmtenet | Vlaanderen.be. 

Hout valt op dit moment niet onder ETS 2, maar het is géén milieuvriendelijke verwarmingskeuze. Wie wil investeren in een gezond en duurzaam verwarmingssysteem, kiest beter voor een warmtepomp of warmtenet. 

Biobrandstoffen, zoals ‘groene stookolie’ of ‘biopropaan’, zijn hernieuwbare energiebronnen die helpen de CO2-uitstoot te verminderen. De CO₂ die vrijkomt bij de verbranding van biomassa, is eerder door diezelfde biomassa opgenomen. Voor volledig of bijgemengde ‘duurzame’ biobrandstoffen hoeven geen ETS 2-emissierechten betaald te worden.

Uitdagingen en voorwaarden

• Om als ‘duurzame’ biobrandstoffen te worden beschouwd, moet aan strikte voorwaarden voldaan zijn.
  
  Een van de belangrijkste voorwaarden is dat de productie geen overmatige impact mag hebben op landgebruik en ontbossing. Als niet aan alle voorwaarden wordt voldaan, worden de volledige of bijgemengde biobrandstoffen niet als ‘duurzaam’ beschouwd, en moeten er wél ETS 2-rechten voor betaald te worden.  
• Biobrandstoffen zijn schaars én vaak duurder dan fossiele stookolie of propaan.
  
  De productie van duurzame biobrandstoffen is duurder dan de productie van fossiele brandstoffen. Bovendien is de vraag naar duurzame biobrandstoffen internationaal sterk gestegen, wat de prijs opdrijft. Die stijging is het gevolg van strengere klimaatwetgeving, verplichte bijmenging in de transportsector en een beperkt aanbod aan duurzame grondstoffen. Ook geopolitieke spanningen en concurrentie met voedselproductie spelen een rol in de prijsontwikkeling.

Biobrandstoffen kunnen een rol spelen in de energietransitie, zoals via bijmenging voor wegtransport. Voor de verwarming van gebouwen zijn biobrandstoffen echter niet de voorkeursoplossing binnen het Vlaamse beleid. Je kiest best voor een warmtepomp of een aansluiting op een warmtenet. Deze opties zijn doorgaans het meest toekomstgericht, energie-efficiënt én kostenefficiënt voor gebouwverwarming.